Биржалық қор (ETF) дегеніміз не?

Материал приведенный ниже носит исключительно информативный характер и не является инвестиционной рекомендацией, руководством к инвестированию и инвестиционной деятельности.

Бұл не?: Биржалық қор (ETF) - инвесторға әртурлі активтерге инвестициялауға мүмкіндік беретін қаржы құралы. Бұл құрал бағалы кағаздардың күй-өзгерісін қадағалайтындықтан, сіз керекті салаға немесе аймаққа инвестициялай аласыз. ETF көмегімен сіз бағалы кағаздардың индексін де кадағалай аласыз, сондықтан жеке акцияларды таңдаудың қажеті жоқ. Кейбір адамдар жеке компанияларды тандап, инвестициялаысы келсе, баскалары бір уакытта бірнеше компанияга немесе багалы кагаздарга инвестиция салтысы келеді. Сонымен катар бул каржылык курал багалы кагаздардын бір туріне гана инвестициялаумен байланысты тауекелдерді азайту максатында инвестицияларды эртараптандыруга мумкіншілік береді.

Биржалық қорды (ETF-ті) қалай түсінуге болады

Кейбір адамдар жеке компанияларды таңдап, инвестициялағылары келсе, басқалары бір уақытта бірнеше компанияға немесе бағалы қағаздарға инвестиция салғылары келеді. Сонымен қатар бұл қаржы құралы бағалы қағаздардың бір түріне ғана инвестициялаумен байланысты тәуекелдерді азайту мақсатында инвестицияларды әртараптандыруға мүмкіндік береді. Биржалық қорлар бағалы қағаздардың жиынтығына инвестициялауға мүмкіндік береу үшін жасалған. ETF-тің көп түрлері бар. Олар белгілі бір салаға (мысалы, автомобиль өнеркәсібіне немесе технологияға), белгілі бір аймаққа (мысалы, еуропалық акциялар немесе дамушы нарықтардың акциялары) қатысты болуы мүмкін немесе инвестициялық бағыттарында ерекшеленуі мүмкін. Кейбір ETF-тер экономиканың тұтас секторына инвестициялауға немесе оның ішінде бір компанияны таңдамай-ақ кеңірек нарық индексін қадағалауға мүмкіндік береді. ETF-терді сіз акциялар сияқты сатып ала немесе сата аласыз.

МЫСАЛ:: Егер сіз киберқауіпсіздікті ақылды инвестиция деп санап, бірақ қай компанияға инвестиция салу керектігін білмесеңіз, сізге біреуін таңдаудың қажеті болмауы мүмкін. Оның орнына киберқауіпсіздік ETF-ін сізге осы салаға инвестициялардың кең ауқымын бере отырып, кеңістіктегі әртүрлі компаниялардың акцияларын қамти алады.

Қорытынды

ETF бір акцияға немесе облигацияға инвестициялаумен байланысты тәуекелдерді азайтуға мүмкіндік береді. Ол шын мәнінде инвестициялық портфель – табыс әкелетін қаржы құралдарының жиынтығы болып табылады.

Сіз көптеген компаниялардан тұратын бір нәрсеге инвестиция жасайсыз. ETF әртүрлі инвестициялық тұрпаттарда ұсынылған.

Қарапайым ETF-тер

[абзацПакеттер де ETF-тер де әртүрлі мөлшерде келеді. Кейде олар S&P 500 сияқты қор индекстерін бақылайды. Бірақ олар бағалы қағаздардың басқа түрлеріне де әсер етуі мүмкін. Мысалы, сіз валюталардың (шетелдік ақшалар), облигациялардың (корпоративтік қарыз) немесе тіпті тауарлардың (сары май немесе апельсин шырыны сияқты сараланбаған өнімдер) негізгі қоспасын бақылайтын ETF-терді таба аласыз.

Кейбір қарапайым ETF-тер мыналарды қамтиды:

Кең индекс ETF-тері: бұл S&P 500 биржалық индексі сияқты танымал индекстерді бақылауға арналған, ол нарықтық капиталдандыру бойынша құнына негізделген АҚШ-тағы 500 ең ірі көпшілікке сатылатын компаниядан тұрады. Ол АҚШ-тың жалпы қор нарығына (яғни, үлкен қорларға) біраз түсініктеме береді. Бұл ETF өсуі мен құлдырауы әдетте S&P 500 қор индексімен тығыз байланысты.
Секторлық немесе тауашалы ETF-тер: бар бағалы қағаздардың (мысалы, акциялар, облигациялар және т.б.) әртараптандыру әдісі ретінде немесе нарықтың белгілі бір сегментіне алып-сатарлық «ставка» ретінде нарықтың тар бөлігін бақылай алады. ETF тауарлар (мысалы, алтын, мұнай) сияқты бірегей нарық сегменттерін немесе үлкенірек активтер сыныбының тар сегментін қамтуы мүмкін (мысалы, кішігірім компаниялар, шетелдік компаниялар немесе киберқауіпсіздік компаниялары). Бірақ бұл ETF инвесторлары әдетте қосымша саяси, валюталық, нарықтық және басқа тәуекелдерге ұшырайды.

ETF үлеспұлдық инвестициялық қормен бірдей ме?

Екеуінде де «қор» деген сөзі бар, бірақ олар бір нәрсе емес. Үлеспұлдық қорлар мен ETF-тер бір жинақталған қорға инвестициялардың кең ауқымына қол жеткізе алады. Үлеспұлдық қорлар әртүрлі сипаттамалары бар екі негізгі түрге (ашық және жабық) бөлінеді. ETF те, үлеспұлдық қорлар да инвестицияны әртараптандыруды қамтамасыз еткенімен, олар құрылымы, пайдасы мен тәуекелдері бойынша ерекшеленеді.

Бірнеше айырмашылықтары осы:

ETF-терді акциялар сияқты биржада күні бойы сатуға болады. Бірақ көптеген үлеспұлдық қорлар (мысалы, ашық қорлар) күніне бір рет, сауда күнінің соңында бағаланады және олардың бағасы сауда аяқталып, бағасы анықталғаннан кейін ғана өтелуі мүмкін.
ETF көбінесе белгілі бір саланы, индексті немесе бағалы қағаздар портфолиосын пассивті бақылауға арналған, сондықтан комиссиясы төмендеу болуы мүмкін.

ETF артықшылықтары

ETF-тер басқа қор түрлеріне қарағанда көптеген артықшылықтар береді. Осы артықшылықтарға қарамастан, барлық ETF-терде өз инвестицияларының тәуекелі бар екенін есте сақтаңыз (ол ETF иесі ретінде сізге есептелетін болады):

«Күнішілік» сауда: Акциялар секілді, ETF бағалары күні бойы өзгеруі мүмкін және ETF-терді сауда уақытында сатып алуға және сатуға болады. Мысалы, трейдер ETF-ті таңертең сатып алып, түскі уақытта сатуы және түстен кейін қайта сатып алуы мүмкін. Үлеспұлдық қор, керісінше, нарық жабылғаннан кейін, күннің соңындағы баға бойынша өтеледі.
Төмен комиссиялар: Үлеспұлдық қорларды менеджер белсенді түрде басқарған соң, оның комиссиясы жоғары болады. Бірақ ETF жиі адамның белсенді араласуынсыз индекстің немесе құнды қағаздың қозғалысын пассивті түрде қадағалайтындықтан, оларды басқару көп шығындалмайды. Дегенмен кейбір ETF-тер белсенді түрде басқарылады.
Әртараптандыру: Қолжетімді ETF-тердің кең ауқымы сіздің портфолиоңызды әртараптандыруды жеңілдетеді. Нақты секторларға, аймақтарға және бағалы қағаздарға бағытталған ETF-тер басқа инвестицияларды теңестіруге көмектесетіді.

ETF кемшіліктері

Инвестициялау қаржылық (акциялар, үлеспұлдық қорлар немесе ETF) немесе физикалық (тауарлар, жылжымайтын мүлік) түріне қарамастан маңызды және әрқашан тәуекелді болып табылады. Артықшылықтарымен қатар, ETF-тің есте сақтау қажет кейбір кемшіліктері де бар. Кез келген инвестиция секілді, ETF инвестициялаумен байланысты нарықтық тәуекелдеріне (мысалы, бағаның төмендеуі тәуекелі) немесе компаниялардың тәуекелдеріне (мысалы, инвестициялау құралын шығарған қордың таратылу тәуекелі) ие.

Есте сақтау керек бірнеше негізгі кемшіліктерді атап шығайық:

Алуан түрлілік. ETF портфелді әртараптандыруға көмектескенмен, олар өздері міндетті түрде әртүрлі бола бермейді. Кейбір ETF-тер белгілі бір аймақтағы, сектордағы немесе тақырыптағы қорлардың кең ауқымына қол жеткізеді, бірақ олардың барлығы емес. Сіз инвестициялайтын ETF нені қамтитынын және ол сіздің инвестицияларыңызды шынымен әртараптандыратынына көз жеткізіңіз.
Нарықтың құбылмалылығы: Соңғы жылдары ETF-тің өсіп келе жатқан танымалдығы әртүрлі индекстерді немесе салаларды бақылайтын қорлар санының өсуіне әкелді. Нәтижесінде, кейбір зерттеулерге сәйкес, нарықтың құбылмалылығы алгоритмдерге негізделген қорлардың инвестициясымен күшеюі мүмкін.
Айналым қабілеті: ETF-тер акциялар секілді күні бойы сатылғанмен, олардың саудасы әрқашан оңай жүретінін білдірмейді. Экономиканың тауашалы секторларына бағытталған кейбір ETF-тер біршама аз сатып алушылар мен сатушыларға ие болуы мүмкін, сондықтан бұл сіздің ETF-ті өзіңіз қалаған бағамен жылдам сауда жасауды қиындатады.
Құбылмалылық. Кейбір ETF нарықтық қозғалыстарды ұлғайту үшін жасалған. Олар кеңірек нарықты қадағалау үшін құрылымдалуы мүмкін, сонда индекстен 3 есе өседі – дегенмен, нарық құлдыраса, бұл ETF-тердің де 3 есе құлдырауын білдіреді. Бұл тәуекелді, қарыздық немесе кері ETF-терді әдетте қысқа мерзімді трейдерлер пайдаланады.

Биржалық нота (ETN) дегеніміз не?

Tabys қосымшасында Exchange Traded Notes (ETN) саудаланады – бұл активтермен қамтамасыз етілмеген міндеттемені білдіретін биржалық ноталар, яғни ETN шығаратын компания нақты активтерді сатып алмауы мүмкін. Exchange Traded Notes құрылымы ETF құрылымын толығымен қайталайды. Биржалық ноталар әр түрлі қаржы құралдарын қайта буып-түю үшін, соның ішінде олардың жергілікті инвесторлар үшін қолжетімділігін қамтамасыз ету үшін жасалды.

Сонымен қатар, AIX-те листингтен өткен құралды сатып алу кезінде инвестор дивидендтер мен сыйақылар түріндегі төлемдерге салық төлеуден және бағалы қағазды өткізу кезінде құн өсімінен босатылады. Осылайша, Tabys қазақстандықтар үшін кәдімгі инвестициялық әдістерге жаңа балама болып табылады. Биржалық ноталарды сатып алу арқылы сіз қор нарығына оңай инвестициялау мүмкіндігіне ие боласыз.

2019 жылғы желтоқсанда AIX ресми тізіміне доллармен номиналданған индекс қорларының IX (ETN) биржалық нотасы қосылды. Олар акциялардың, облигациялардың және тауарлардың себеттеріне негізделген. iX ETN – қазақстандық инвесторларға жаһандық нарықтарға салым салуға мүмкіндік беретін Қазақстандағы осындай түрдегі алғашқы қаржы құралы.

Қосымшада сатып алуға болатын биржалық нота батыстағы ETF-ке (биржалық қор) толықтай ұқсас. Сіз батыс ETF акциясын өзіңіз сатып ала аласыз, бірақ ол үшін сізде қомақты сома болуы қажет, сондай-ақ брокерден шот ашып, сол жерге ақша аударып, ETF акцияларын сатып алуға бұйрық беруіңіз керек. Бұл жағдайда сізде айтарлықтай шығындар (ақша аударымы, брокер комиссиясы) және үлкен бастапқы жұмсалым болады; сонымен қатар сіз алатын барлық табысқа Қазақстанда салық салынады.

ETN құралын бөлшек инвесторларға табу қиын құралдарға инвестициялау мен табыс арттыруды жеңілдету үшін 2006 жылы Barclays Bank енгізді.

ETN – бұл инвестициялық банк кепілдік берген индекс бағытына ставка. Индекс өзгерген сайын ETN де өзгереді. Биржалық ноталар (ETN) биржалық қорларға (ETF) ұқсас, себебі екеуі де қор биржасында саудаланады және индексті бақылайды. Маңызды айырмашылықтарын ата кетсек:

ETN – бұл банк шығарған қарыздық бағалы қағаз. ETN кірістері нарықтық индекспен байланысты.
ETN өтеу мерзімінде басқару жарналарын шегергендегі индекстің толық құнын төлеуге келіседі.